วิทยาศาสตร์เป็นสิ่งรอบตัวที่ทุกคนต่างก็สัมผัสและเกี่ยวข้องอยู่แล้ว ไม่ว่าจะทำอะไรล้วนแล้วแต่เป็นวิทยาศาสตร์ ตัวอย่างเช่น การต้มน้ำ การทำงาน ทำอาหาร และอื่น ๆ นอกจากนี้ยังมีปรากฏการณ์บนโลกอย่างสุริยุปราคา จันทรุปราคา ฤดูกาล ในบทความนี้จะกล่าวถึงทักษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์ให้ได้รู้จัก
วิทยาศาสตร์ มีความจำเป็นต่อมนุษย์หรือไม่
วิทยาศาสตร์คือองค์ความรู้ต่าง ๆ ตั้งแต่เรื่องเล็กจนถึงเรื่องใหญ่ซึ่งเป็นสิ่งที่จำเป็นต้องรู้เพื่อความอยู่รอดและอนาคตที่สดใส บางคนอาจคิดว่าการเรียนรู้เกี่ยวกับวิทยาศาสตร์จำเป็นต้องรู้สูตรคำนวณหรือทฤษฎี ความจริงแล้วสามารถเรียนรู้จากการใช้ชีวิตประจำวันและเห็นเป็นรูปธรรมได้ ตัวอย่างเช่น ลมบก ลมทะเล ชาวประมงจะเรียนรู้ลมเหล่านี้เพื่อเลือกเวลาเดินเรือที่เหมาะสม ฝนตกจากการมีกลุ่มเมฆหลายก้อนรวมกัน ซึ่งมีความเกี่ยวเนื่องจากวัฏจักรน้ำ การปลูกถั่ว มีวัฏจักรไนโตรเจนเข้ามาเกี่ยวข้อง หรือเรื่องง่าย ๆ อย่างการต้มน้ำให้เดือดเพื่อทำอาหาร การตากผ้าให้แห้งโดยอาศัยพลังงานจากแสงอาทิตย์ และเรื่องยากที่เป็นอาชีพของบางคน เช่น การผลิตไฟฟ้าจากพลังงานชีวภาพ เป็นต้น
ทักษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์ มีอะไรบ้าง
American Association for the Advancement of Science-AAAS หรือสมาคมความก้าวหน้าทางวิทยาศาสตร์ กำหนดจุดมุ่งหมายที่ใช้เครื่องมือในกระบวนการทางวิทยาศาสตร์ จัดได้ 13 ทักษะ 2 หมวด คือ ทักษะขั้นบูรณาการ มี 5 ทักษะคือ ทักษะที่ 9-13 และทักษะพื้นฐาน มีตั้งแต่ 1-8 ทักษะ โดยสามารถกล่าวได้ดังต่อไปนี้
- ทักษะสังเกต คือการนำประสาทสัมผัสทั้ง 5 มาใช้สังเกตหรือสัมผัสกับวัตถุและปรากฏการณ์ต่าง ๆ โดยปราศจากการลงความเห็นส่วนตัว
- ทักษะการวัด คือการใช้เครื่องมือที่เหมาะสมกับวัตถุที่ต้องการวัด
- ทักษะคำนวณ คือการเอาตัวเลขมาคำนวณด้วยการลบ บวก หาร คูณ
- ทักษะจำแนกประเภท คือการเรียงลำดับหรือแบ่งประเภทสิ่งที่อยู่ในปรากฏการณ์หรือวัตถุที่ใช้ทดลอง เพื่อหาความสัมพันธ์และความแตกต่าง
- ทักษะหาความสัมพันธ์ของสเปสกับเวลาและสเปสกับสเปส คือที่วางของวัตถุซึ่งมีลักษณะเหมือนกัน ปกติสเปสวัตถุมี 3 มิติ
- ทักษะสื่อความหมายข้อมูล คือการนำข้อมูลจากการทดลอง วัด สังเกต มาเรียบเรียงใหม่ให้เข้าใจง่ายกว่าเดิม
- ทักษะลงความเห็นที่ได้มาจากข้อมูล คือการลงความเห็นหลังการสังเกตด้วยเหตุผล อาศัยประสบการณ์และความรู้เดิมมาเสริม
- ทักษะพยากรณ์ คือการให้คำตอบไว้ล่วงหน้าซึ่งอิงจากปรากฏการณ์ซ้ำ ๆ ที่เกิดขึ้นโดยอาศัยทฤษฎี กฎ หรือหลักการมาใช้สรุป
- ทักษะตั้งสมมุติฐาน คือการคิดคำตอบก่อนทดลองล่วงหน้า
- ทักษะกำหนดนิยามเชิงปฏิบัติการ คือการกำหนดขอบเขตและความหมายของคำต่าง ๆ ให้เกิดความเข้าใจตรงกัน
- ทักษะควบคุมและกำหนดตัวแปร คือการนำตัวแปรต้น ตัวแปรตาม ตัวแปรควบคุม มาใช้กับสมมุติฐานที่ตั้งไว้
- ทักษะทดลอง คือกระบวนการปฏิบัติการทดสอบสมมุติฐานด้วยการทดลองเพื่อให้ได้มาซึ่งคำตอบที่ถูกต้อง
- ทักษะตีความหมายและสรุปข้อมูล คือการบรรยายลักษณะ แปลความหมาย รวมถึงสมบัติข้อมูลที่มี
จะเห็นจากบทความทำให้เหล่าผู้อ่านทั้งหลายได้เข้าใจเกี่ยวกับทักษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์ว่ามีทั้งหมดกี่ทักษะ อะไรบ้าง แต่ละข้อมีลักษณะและการทำงานที่แตกต่างกัน จุดประสงค์เดียวกันคือการหาความรู้ ข้อเท็จจริง มาอธิบายคำถามที่มักเกิดขึ้นเสมอ โดยใช้ทักษะเหล่านี้ในกระบวนการทางวิทยาศาสตร์
Tags: ทักษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์